۱۳۹۱ فروردین ۲۵, جمعه

کارگران ۱۱ اردیبهشت حق راهپیمایی خواهند داشت؟

کیوان بزرگمهر

از زمانی که دولت جمهوری اسلامی برای آخرین بار به کارگران اجازه برگزاری راهپیمایی در روز جهانی کارگر را داد 5 سال می‏گذرد؛ 5 سالی که دولت محمود احمدی نژاد علاوه بر تشکل‏های کارگری عرصه فعالیت را تقریبا بر تمامی نهادهای صنفی و مدنی بسته است. امسال اما فشارهای اقتصادی و موج بی‏کاری فراگیر تاب تحمل را از جامعه کارگری گرفته تا جایی که شورای اسلامی کار استان تهران اعلام کرده یا مسئولان اجازه راهپیمایی به کارگران در روز 11 اردیبهشت را خواهند داد و یا به شکل‏های دیگر "كارگران مشكلات ايجاد شده در پي اجراي قانون هدفنمدي يارانه‌ها را يكصدا به گوش مسئولين خواهند رساند".
دیروز علی دهقان، عضو هيات مديره كانون شوراهاي اسلامي كار استان تهران در حالی از ارائه درخواست مجوز برگزاري راهپيمايي روز كارگر به وزارت کشور طی هفته آینده خبر داد که بعد از دوران رياست جمهوري سید محمد خاتمي تنها دو بار این مجوز از سوی وزارت کشور برای تشکل‏های کارگری صادر شده و پس از آن دیگر اجازه هیچ نوع تجمع و یا راهپیمایی به کارگران داده نشده است.
در همین ارتباط رجبعلي شهسواري، رئيس سابق اتحاديه كارگران قراردادي كشور توضیح داده که "كارگران طي سال هاي 76 تا 84 در روز جهاني كارگر خواسته هاي صنفي خود را به راحتي با دولت مطرح مي‌كردند، اما دولت‌هاي نهم و دهم مجوز قانوني برگزاري راهپيمايي را به كارگران نمي‌دهد". در عین حال محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز دو روز پیش از وزارت کشور خواست به کارگران مجوز راهپیمایی بدهد.
اصل 27 قانون اساسی جمهوری اسلامی به صراحت اعلام می‏کند که "تشکیل اجتماعات و راه‏پیمایی‏ها، بدون حمل سلاح، به شرط آنکه مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است". بر این اساس حقوقدانان معتقدند وظیفه نهادهای دولتی حفظ امنیت راهپیمایی هاست نه ممانعت از آن. با این حال دولت محمود احمدی نژاد در سال‏های اخیر نه تنها تا کنون اجازه برگزاری هیچ تجمعی را به نهادهای مدنی و صنفی نداده بلکه هیچ توضیحی برای جلوگیری از برگزاری چنین تجمعات مسالمت‏آمیزی هم ارائه نکرده است.

انتقاد از مهمترین برنامه دولت
آنطور که علی دهقان، عضو هیات مدیره کانون شوراهای اسلامی کار استان تهران در توضیح محور اصلی خواسته‏های کارگران گفته است "در صورتي كه دولت اجازه برگزاري راهپيمايي را به كارگران در روز جهاني كارگر بدهد كارگران مشكلات ايجاد شده در پي اجراي قانون هدفنمدي يارانه‌ها را يكصدا به گوش مسئولين خواهند رساند"‏‏. این سخنان علی دهقان در کنار اظهارات روز گذشته محموداحمدی نژاد که منتقدین قانون هدفمندی یارانه‏ها را "افراد سودجو و زیاده خواه" با "ثروت‏های بادآورده" توصیف کرده بود معنای دیگری می یابد؛معنایی که ممکن است منجر به جلوگیری از راهپیمایی اول ماه مه شود.
 محمد رضا عمادي، فعال کارگری نیز چنین تصوری از رفتار احتمالی دولت در قبال چنین درخواستی دارد. او دیروز به ایلنا گفت: "در شرايطي كه دولت به نيازهاي كارگران در طول 365 روز سال پاسخ نمي‌دهد، طبيعي است كه حق راهپيمايي اعتراضي در روز جهاني كارگر را هم به رسميت نشناسد".
آذرماه سال گذشته رئیس اتحادیه کارگران قراردادی در ایران اعلام کرد که بیش از 70 درصد کارگران کشور زیر خط فقر زندگی می‏کنند؛ خط فقری که با توجه به کسری بودجه 40 میلیارد دلاری، رشد صفر درصدی اقتصاد، تورم 21.5 درصدی و تعطیلی پیاپی واحدهای صنعتی و تولیدی سایه آن در سال جاری بر روی سر درصد بیشتری از کارگران سنگینی خواهد کرد. چه آنکه به گفته محمدرضا عمادی، فعال کارگری تصویب حداقل دستمزد 390 هزار تومانی برای کارگران در سال 91 عملا با توجه به نرخ تورم درصد کارگران زیر خط فقر را به 85 درصد افزایش داده است؛ و این یعنی 15 درصد بیشتر از آن رقمی که رئیس اتحادیه کارگران قراردادی در آذرماه اعلام کرده بود.
این در حالی است که سه روز پیش اعلام شد به علت وضعيت بحراني واحدهاي توليدي 30 درصد از كارگران واحدهاي توليدي از ابتداي سال 91 اخراج شده‌اند. هم اکنون كارفرمايان به علت اعمال سياست‌هاي تحريم و نگراني از فاز دوم اجراي قانون هدفمندي و عدم ارائه بسته هاي حمايتي در بلاتكليفي كامل به سر مي برند. در چنین وضعیتی به قول فرامرز توفيقي، فعال کارگری و عضور خانه کارگر استان تهران "كارگران فقط براي زنده ماندن تلاش مي كنند".

دولت علیه جامعه کارگری
اکنون از یک سو فعالان کارگری بر برگزاری راهپیمایی روز جهانی کارگر تاکید دارند و از سوی دیگر پیش بینی احتمال مخالفت دولت با این حرکت می رود،چه آنکه لیست فعالان کارگری که در همین زمان تنها به دلیل فعالیت‏های صنفی خود در بازداشت یا زندان به سر می‏برند خود حاکی از نا خشنودی دولت ودیگر دستگاههای جمهوری اسلامی از تحرکات کارگری است؛ از کارگران بازداشت شده نیشکرهفت تپه گرفته تا زندانیان سندیکای اتوبوسرانان شرکت واحد تهران و اعضای اتحادیه آزاد کارگران ایران. از همین رو است که احمد شهید، گزارشگر ویژه حقوق بشر ایران نیز در آخرین گزارش خود از نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی از سرکوب فعالیت تشکلهای کارگری و بازداشت اعضای سندیکاهای کارگری که خواهان احقاق حقوق صنفی خود هستند، انتقاد کرده است.
گر چه عدم صدور مجوز برای برگزاری راهپیمایی روز 11 اردیبهشت محتمل‏ترین واکنش دولت به این خواسته فعالان کارگری است اما در عین حال اقدامات کارگران در همین دوهفته‏ای که از شروع روزهای کاری سال 91 می‏گذرد حکایت از آن دارد که نه دیگر جامعه کارگری به اقدامات پیشگیرانه دولت و نهادهای امنیتی توجهی دارد و نه آنها چون سابق توان مهار اقدامات کارگران را.به ویژه آنکه بخش های دیگری از حاکمیت نیز با اجرای مرحله دوم طرح هدفمندی یارانه ها مخالف اند و آنان نیز از این فرصت برای ابراز مخالفت بهره خواهند گرفت.
 روزهای اخیر پر بوده از اخبار اعتراضات و اعتصاب‏های کارگری در گوشه و کنار ایران که در دو هفته اخیر دو مورد آن نیز به مقابل نهاد ریاست جمهوری کشیده شده است؛ اعتصاب 650 کارگر اخراجي شهاب خودرو روز چهارشنبه 16 فروردین و اعتصاب حدود 800 نفر از کارگران کارخانه صنایع فلزی ایران در روز بیستم فروردین ماه. به این لیست البته باید اعتراض‎ها و اعتصاب‏های متعدد دیگری را هم اضافه کرد که فرصت حضور در مقابل نهاد ریاست جمهوری یا مجلس را پیدا نکردند. اعتراض‏هایی چون اعتصاب کارگران شرکت "نی بر" کشت و صنعت کارون شوشتر، تجمع اعتراضی کارگران نساجی مازندران در مقابل استانداری این استان، اعتصاب 5 هزار کارگر در هفت تپه خوزستان، تجمع اعتراضی 200 کارگر اخراجی کارخانه تولید شمش چدن شرکت ذوب آهن غرب کشور در مقابل استانداری همدان، اعتراض 650 کارگر اخراجی شهرداری رشت و موارد دیگری از این دست.

هیچ نظری موجود نیست: